"Yeni AB kota rejimi yassı çelikte Türkiye'ye rekabet avantajı sunuyor"

12 Kasım Perşembe günü Atakaş Çelik’in ana sponsorluğunda Anemon İskenderun Otel’de 400’ün üzerinde katılımcıyla gerçekleşen SteelOrbis Piyasa Sohbetleri toplantısında Türkiye yassı çelik pazarında talebin görünümü, Avrupa Birliği’nin kota düzenlemeleri ve bölgesel çatışmaların ticaret üzerindeki etkileri ele alındı. Toplantının diğer sponsorları ise ONT Steel, Seçkin Metal, Yatırım Finansman, Keskin Nakliyat ve SMC Metal oldu.

Yeni AB kota rejimi Türkiye’ye rekabet avantajı sunuyor

Toplantının açılış konuşmasını yapan SteelOrbis Genel Müdürü Murat Eryılmaz’ın ardından söz alan Atakaş Çelik İhracat Müdürü Haydar Küpeli, Türkiye’nin 2025 yılını 38,1 milyon mt ham çelik üretimiyle kapattığını, 2026 yılının ilk dokuz ayında ise üretimini geçen yılın aynı dönemine göre %6 artırarak 29,8 milyon mt’a çıkardığını aktardı. Aynı dönemde Almanya’nın 26,5 milyon mt’da kaldığına işaret eden Küpeli, Türkiye’nin Avrupa’nın bir numaralı çelik üreticisi unvanını perçinleyerek dünya sıralamasında 7. sıradaki yerini sağlamlaştırdığını söyledi. Kapasite kullanım oranının %64 seviyesine yükseldiğini ve toplam üretimde elektrik ark ocaklarının payının %72,2 ile tarihi rekora ulaştığını belirten Küpeli, bu yapının hem ithal yarı mamul ikamesi hem de düşük karbonlu üretim açısından stratejik üstünlük sağladığını kaydetti.

AB’nin 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe koyduğu yeni kota rejiminde toplam gümrüksüz kotanın %47 düşüşle 18,3 milyon mt’a çekildiğini ve kota dışı vergilerin %50’ye yükseltildiğini hatırlatan Küpeli, dört ana yassı çelik grubunda Türkiye’nin 1,29 milyon mt’luk garantili ülke kotasına ek olarak 902.000 mt’luk ortak serbest ticaret havuzuyla toplam 2,19 milyon mt’luk pazar erişimine sahip olduğunu ifade etti. Çin ve Tayvan’ın dışlandığı ortak havuzda Asyalı rakiplerin 40 günü bulan transit sürelerine karşılık Türkiye’nin 4-5 günlük kısa seyir avantajıyla çeyrek başlarında öne çıkacağını vurgulayan Küpeli, 1 Ekim 2026’da zorunlu hale gelen çeliğin eritildiği ve döküldüğü menşenin beyan edilmesi şartının da Çin menşeli sıcak sac kullanan Vietnam gibi rakipleri devre dışı bıraktığını belirtti. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) tarafında ise 2026’nın üçüncü çeyreğinde 82,32€/mt seviyesinde gerçekleşen karbon sertifika fiyatlarına karşın Türkiye’nin düşük emisyonlu ark ocağı üretimi ve Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi mahsuplaşması sayesinde maliyet liderliği elde edeceğini dile getiren Küpeli, yurt içi çelik talebinin 2026’da 40,4 milyon mt’a, 2027’de ise 41,6 milyon mt’a ulaşmasının beklendiğini sözlerine ekledi.

Jeopolitik şoklar karşısında anahtar kelime esneklik

SteelOrbis Genel Müdürü Murat Eryılmaz’ın moderatörlüğünde gerçekleşen "Türkiye Yassı Çelik Pazarında Talep, Ticaret ve İhracat Görünümü" başlıklı panelde konuşan Atakaş Çelik Genel Müdürü Cem Üstün, 2026 yılında Türkiye çelik tüketimindeki büyümenin ağırlıklı olarak deprem bölgesindeki konutların tamamlanmasının ardından devreye giren beyaz eşya, klima, pencere ve panel radyatör gibi yassı çelik türevlerinden kaynaklandığını söyledi. Yıl başında patlak veren İran savaşının net ihracatçı konumundaki İran’ı ithalatçıya dönüştürdüğünü belirten Üstün, İran’ın mal tedarik edemediği Irak, Kuzey Afrika ve Türki Cumhuriyetler pazarlarından Türkiye çıkışlı malzemeye beklenmedik bir talep oluştuğunu ifade etti. Ağustos ayında yaşanan Karadeniz krizinin ise hammadde ve yarı mamul tedarik akışını durma noktasına getirdiğini vurgulayan Üstün, öngörülebilirliğin azaldığı bu ortamda şirketlerin uzun vadeli kapasite planları yerine kısa vadeli ve esnek yapılara odaklanması gerektiğini söyledi.

AB’deki yeni kotaların ihracatta dönemsellik yarattığını ve haddecilerin Ekim-Kasım dönemini ihracata, Aralık ayını ise iç piyasaya göre planladığını aktaran Üstün, menşe beyanı kuralının Çin’den uygun fiyatlı sıcak sac tedarik edip Avrupa’ya katma değerli ürün ihraç eden Türk haddeciler için yeni sıcak sac kaynakları bulma zorunluluğu doğurduğuna dikkat çekti.

Sanayi yatırımları talebi desteklerken lojistik maliyetleri yerinde üretimi tetikliyor

Teknopanel Ticari İşler Direktörü Hakan Tanrıverdi, Türkiye’de yıllık 65-70 milyon metrekarelik sandviç panel üretiminin yaklaşık 490.000 mt nitelikli yassı çelik tüketimi yarattığını, Teknopanel’in ise 16 milyon metrekarelik üretimle yıllık 100.000-110.000 mt çelik tükettiğini belirtti. Konut inşaatlarındaki yavaşlamaya karşın soğuk hava depoları, lojistik antrepolar, veri merkezleri ve 430’un üzerindeki organize sanayi bölgesindeki fabrika yenileme yatırımlarının talebi canlı tuttuğunu ifade eden Tanrıverdi, tedarikte günlük fiyat hareketlerinden ziyade sürdürülebilir kalite ve yerli üreticilerle uzun dönemli iş birliğine öncelik verdiklerini vurguladı. Lojistik maliyetlerinin ürün maliyetinin önüne geçtiğine dikkat çeken Tanrıverdi, Türkiye’den Balkanlar’a tır navlunlarının sertçe yükselmesi nedeniyle hedef pazarlarda yerinde üretim stratejilerinin kaçınılmaz hale geldiğini söyledi.

Alternatif ihracat pazarlarında Ukrayna, ABD ve Kanada öne çıkıyor

ONT Çelik Ticaret A.Ş. Yönetici Ortağı Orçun Günay, AB’deki kota daralmasının ihracatçıları daha planlı sevkiyata yönelttiğini ve sıcak sac ihracatında çeyreklik tonajların 350.000 tonlardan 400.000 tonun üzerine çıktığını, 2027’nin başlangıcında ise 500.000 mt’a yaklaşabileceğini ifade etti. Alternatif pazarlarda Ukrayna’nın 2026’nın ilk dokuz ayında Türkiye’nin birinci ihracat pazarı konumuna yükseldiğini ve savaş sonrası yeniden yapılanma süreciyle bu konumunu koruyacağını belirten Günay, fiyatların 1.000$/mt sınırına dayandığı ABD pazarında ise Türk soğuk ve galvanizli sac sevkiyatlarının aylık 85.000 mt seviyesine ulaştığını ve 2027’nin ilk yarısında ABD ile Stelco’nun üretimini kapattığı Kanada’nın yıldız pazarlar olacağını öngördü. AB kotası sıfırlanan Endonezya, Malezya ve Cezayir’in oluşturduğu 2,5 milyon mt’luk arz baskısının ise bu ülkelerin ABD ve Brezilya pazarlarına yönelmesiyle Türkiye üzerinde kalıcı bir tahribat yaratmadığını kaydeden Günay, iç piyasada uygulanacak antidamping önlemlerinin yerli üretimi olmayan niş ürünleri kapsamaması gerektiğine vurgu yaptı.

Karadeniz ve Orta Doğu krizleri tedarik zincirinde darboğaz yarattı

Esna Uluslararası Taşımacılık Yönetici Ortağı Naci Tacikayan, Karadeniz’deki çatışma ortamı nedeniyle armatörlerin bölge limanlarına gitmekten kaçındığını, mevcut seferlerde ise navlunların 100-150$/mt bandına tırmandığını belirterek kütük ve hammadde tedarikindeki aksamaların uzun mamul üreticilerini durma noktasına getirdiğini söyledi. Savaş bugün sona erse dahi liman altyapılarının toparlanmasının en az bir yıl alacağını ifade eden Tacikayan, kara yolu ve demir yolu alternatiflerinin mevcut tonaj ihtiyacını karşılamaktan uzak olduğunu dile getirdi. Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimlerin de Akdeniz limanlarını etkilediğini belirten Tacikayan, Dubai konteyner navlunlarının 500$ seviyesinden 6.000$’a çıkmasına rağmen Orta Doğu’ya sevkiyatların sürdüğünü, İskenderun limanlarının bölgesel bir lojistik üsse dönüşebilmesi için ise düzenli gemi servisleri, ekipman pozisyonlaması ve demir-kara yolu entegrasyonunun güçlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Panellerin ardından çevre coğrafyalardaki çatışmaların Türkiye ve dünyadaki ticaret ortamını ve sanayi sektörünü nasıl etkilediğini özetleyen Yatırım Finansman Kurumsal İletişim Direktörü Dr. Barış Esen ve Finans Danışmanı Ali Ağaoğlu’nun söyleşisi ile toplantı sona erdi.