Haredi nedir | neye inanırlar | Harediler kimdir | Yahudilikte Haredilerin yeri | Hamevasser Merkel'i neden sansürledi

İsrail'de Haredi Yahudilere seslenen Hamevasser gazetesinin Paris'teki Cumhuriyet yürüyüşünde çok sayıda liderin kol kola yürürken görüldüğü fotoğraftan kadın siyasetçileri sansürlemesi gündem oldu. Peki kim bu Harediler ve kadın siyasetçilerin fotoğraflarıyla alıp veremedikleri ne?

İsrail'de Haredi Yahudilere seslenen Hamevasser gazetesi, Charlie Hebdo yürüyüşünde fotoğrafta yer alan kadın siyasetçileri 'Photoshop marifetiyle' silmişti.

Bu hareketi ile herkesi şaşırtan gazete, “kim bu Harediler” sorusunu akla getirdi. İşte ultra- Ortodoks Yahudi akımı olarak tanınan Harediler ve gelenekleri...

Haredi ya da Karedim Yahudileri, seküler kültür ve yaşam tarzını tamamen reddeden Ortodoks Yahudilik inancına sahip kişileri tanımlıyor. Harediler kendilerini Yahudi inancının özüne gerçekten bağlı tek grup olarak görüyor. Her ne kadar diğer Yahudi akımları bu iddiayı reddetse de Haredilerin dinin orijinal köklerine bağlı oldukları yönünde yaygın bir ünleri var.

Haredi Yahudiliği, Musevi Aydınlanması ve reform hareketi olarak bilinen Haskala'ya bir tepki olarak doğuyor. 18. ve 19. yüzyılda Avrupa yahudileri arasında başlayarak tüm Yahudi toplumuna yayılan Haskala, yahudilerin seküler yaşam tarzına entegre olmasını öngörüyordu. Harediler, Haskala'ya tepki gösterirken modern toplumdan kendilerini izole etmeyi seçtiler.

Harediler, Ortaçağ Avrupası'nda gettolarda yaşayan Yahudilerin yaşam tarzını aynen devam ettirmeyi seçen bir grup. Harediler, özellikle kadınlara karşı tutumlarıyla dikkat çekiyor. Haredi şeriatına göre evli bir kadının başını mutlaka örtmesi gerekiyor. Bu inanca sahip kişilerin okuduğu gazeteler başı açık kadın resmi basmaktan imtina ediyor.

Paris'teki yürüyüş fotoğrafının orijinalinde yer alan Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo​, Hamevasser gazetesi tarafından bu yüzden sansürleniyor. Gazete daha önce de bir basın toplantısı haberinde Hillary Clinton'ı sansürlemişti.

PANTOLON YASAK, YEDİ ÇOCUK YAYGIN
Haredilerin kadına yönelik tutumu gazetelerdeki kadın fotoğrafları ya da kadınların başını örtmelerinden de ibaret değil. Harediler kadınlarla erkeklerin aynı toplu ulaşım araçlarını kullanmasına karşı çıkıyor. Uçaklarda ve otobüslerde kadınlar ve erkeklerin yan yana oturmasına karşı tepki gösteriyorlar. İsrail'de Harediler için kadınların ve erkeklerin otobüsün ayrı ayrı bölümlerini kullandığı (erkekler önde, kadınlar arkada) özel hatlar bulunuyor. Haredi kadınlarına pantolon yasak ve ilginç bir istatisti; bir Haredi kadın ortalama olarak yaşamı boyunca 6.7 çocuk doğuruyor. Haredi kadınlar arasında kara çarşafa girenlere dahi rastlanıyor.

Günümüz dünyasında 1.3 ila 1.5 milyon Haredi bulunuyor. Yüksek doğum oranları ve din dışı evlenmenin yasak olmasıyla sayılarının hızla arttığı düşünülüyor. Harediler ayrıca seküler Yahudileri Haredi yaşam tarzına ikna ederek de sayılarını artırıyor.

İLK HAMEVASSER JÖN TÜRKLERİ DESTEKLEDİ
Kadınları sansürleyen Hamevasser gazetesinin isminin ilginç bir öyküsü var. Hamevasser adıyla ilk gazete, 1909-1911 arasında İstanbul'da çıkmış, şimdiki Haredi gazeteyle ilgisi olmayan ilk Hamevasser, ilerici Osmanlı Musevilerinin yayını olarak JönTürk devrimini desteklemişti.