“Bizdeki Gibi Bir Bayrak Sevgisi Başka Hiçbir Memlekette Yok”

Cumhuriyet’in ilk yıllarına tanıklık eden akademisyen, siyasetçi, yazar ve ressam Prof. Dr. Ziya Gökalp Mülayim, Cumhuriyet’in kuruluş değerlerinden Hatay’ın Türkiye’ye katılışına, Atatürk’ten İsmet İnönü, Bülent Ecevit ve Deniz Baykal’la yaşadığı anılara, Türkiye’nin tarım ve kooperatifçilik politikalarına uzanan değerlendirmelerini, Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü vesilesiyle Hürriyet’te yayımlanan röportajında paylaştı.

İsmet İnönü’nün torunu gazeteci Zeynep Bilgehan’ın gerçekleştirdiği röportajda Mülayim, “Bizdeki gibi bir bayrak sevgisi başka hiçbir memlekette yok” sözleriyle Cumhuriyet’e ve Atatürk’e duyduğu bağlılığı dile getirdi. 1932 yılında Adana’nın Ceyhan ilçesinde dünyaya gelen, 1973-1979 yılları arasında CHP Samsun Senatörü olarak görev yapan Mülayim, Cumhuriyet’in Kurtuluş Savaşı, Atatürk ve devrimleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Atatürk bu ülkeyi bize emanet etmedi mi?”

Henüz altı yaşındayken Atatürk’ün vefat haberini aldığında yaşadığı üzüntüyü anlatan Mülayim, çocukluk yıllarından bugüne taşıdığı düşünceyi şu sözlerle aktardı: “Ben niye ağlıyorum ki! Atatürk bu ülkeyi bize emanet etmedi mi? Hep Atatürk’ün yolundan gideceğiz.” Hatay’ın Türkiye’ye katılışına da çocuk yaşta tanıklık eden Mülayim, 23 Temmuz 1939’da Antakya’da düzenlenen töreni, “Meydanda Fransız bayrağı indirilip yerine Türk bayrağı çekildi” sözleriyle hatırlattı.

İtalya’dan Türkiye’ye uzanan toprak reformu ideali

Floransa Üniversitesi’nde ziraat mühendisliği eğitimi aldığı sırada İtalya’daki toprak reformundan etkilenen Mülayim, Türkiye’de de benzer bir dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla akademik kariyerini ve siyaset hayatını uzun vadeli bir hedef doğrultusunda planladı. “Önce akademik kariyer yapayım, sonra siyasete girip, bakan olup Türkiye’de toprak reformu yapayım” diyen Mülayim, 1953’te aldığı kararın ardından 1973’te CHP’den senatör oldu. Toprak reformu hedefini gerçekleştirememiş olsa da bu alandaki umudunu kaybetmediğini belirterek, “Toprak reformu yapamadım ama umudumu kaybetmedim” dedi.

İsmet İnönü’den unutmadığı nasihat

1966 yılında Bülent Ecevit’in davetiyle CHP’ye katılan Mülayim, İsmet İnönü’nün kendisine verdiği sorumluluk dersini yıllar sonra da hatırlıyor: “İşler kötü gittiğinde ‘Hep suç İsmet Paşa’da demeyeceksin. Bir yanlış varsa sen de uğraşacaksın.’” 1973-1979 yılları arasında CHP Samsun Senatörü olarak görev yapan Mülayim, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından aktif siyasetten çekilerek akademik çalışmalarını sürdürdü.

“Atatürk ve arkadaşları herkesin okuması için uğraştı”

Cumhuriyet devrimlerinin toplumsal etkisine dikkat çeken Mülayim, eğitim ve kadınların siyasete katılımını Cumhuriyet’in önemli kazanımları arasında gösterdi. “Türkiye Cumhuriyeti bir savaş ve devrimle kuruldu. Bu devrimler her bakımdan tamam ‘Türk vatandaşı’nı yarattı. Atatürk ve arkadaşları herkesin okuması, kadınların siyasete katılması için uğraştı” diyen Mülayim, siyasetin kişisel çıkarlar yerine ülke sevgisiyle yapılması gerektiğini de vurguladı.

Deniz Baykal’la “restoran testi”

Röportajda Deniz Baykal’la yaşadığı ilginç bir anıyı da paylaşan Mülayim, Baykal’ın 1999 seçimlerinin ardından CHP Genel Başkanlığı’ndan istifa ettiği dönemde halkın kendisine yaklaşımını gözlemlemek için birlikte yemeğe çıktıklarını anlattı. Baykal’ın sokakta selamlandığını, restoranda ise alkışlandığını ve hesabı ödemek isteyenlerin olduğunu belirten Mülayim, bu deneyimin ardından yaşananları aktardı.

“Dünya değişiyor ama insan değişmiyor”

Yaklaşık bir asırlık yaşam deneyimini değerlendiren Mülayim, teknolojik gelişmelere karşın insan karakteri ve etik değerlerin aynı ölçüde ilerlemediğini düşünüyor. “Teknoloji bakımından ileriye gidiyoruz ama insan karakteri, etik gibi değerlerde ileriye gitmiyoruz. İnsan daha maddiyatçı ve daha bireysel oldu” diyen Mülayim, hayatına dönüp baktığında ise yaşadıklarından memnuniyet duyduğunu şu sözlerle ifade etti: “Hayatıma bakınca; niye geldik niye gittik onu da pek bilmiyorum ama ‘iyi yaşadım’ diyorum.”